Overstromingen

THet Amazonegebied is over het algemeen vrij vlak, waardoor de grote tropische rivieren amper dalen en een vrij kalme stroming vertonen. De Amazonerivier bijvoorbeeld daalt vanaf de Peruviaanse rivierhaven Iquitos tot aan de Atlantische Oceaan slechts 105 meter, over een afstand van 3700 kilometer.

Het relatief vlakke gebied leidt tevens tot een voortdurende reeks overstromingen in het omringende woudgebied, wat unieke ecosystemen tot gevolg heeft. Het gebied dat door de Amazonerivier en de zijrivieren wordt overstroomd wisselt per seizoen. In het droge seizoen staat er ongeveer 110.000 km2 land onder water, terwijl dat in het regenseizoen wordt verdrievoudigd tot 350.000 km2. De Amazonerivier stijgt jaarlijks ruim negen meter en vult zo de voedingsstoffen in de akkergebieden aan.

Zoetwatersystemen

Het Amazonebekken kent diverse zoetwatersystemen:

THet modderige, bruine water van dit riviertype is te wijten aan het hoge sedimentgehalte. Door de zware tropische regenval stromen er dagelijks tonnen rijke aarde uit de bergen en de omringende bosgebieden de rivieren in. Dit grotendeels pH-neutrale (pH-waarde van 6,3 – 7) water is rijk aan voedingsstoffen, wat het omringende land vruchtbaar maakt en een enorme diversiteit aan fauna ondersteunt.

De Amazonerivier is langs de zuidoever grotendeels een witwaterrivier en langs de noordoever een zwartwaterrivier.

Dit riviertype dankt zijn naam aan zijn heldere, amberkleurige water (net thee), dat ontstaat uit de tannine die vrijkomt uit de rottende bladeren van de omringende vegetatie. Zwartwaterrivieren worden rechtstreeks gevoed door de omliggende regenwouden en hun voedselarme grond. Het resultaat is mineraalarm, vrijwel steriel, zacht water met een hoge zuurgraad (pH-waarde van 3,5 – 6). Dat beperkt de parasieten- en bacteriënpopulaties tot een minimum en belemmert verspreiding van insectenlarven. Zwartwaterrivieren worden beschouwd als de schoonste natuurwateren van de planeet en in de wouden eromheen komen meestal slechts weinig insecten voor. Aangezien deze rivieren weinig voedingsstoffen bevatten, is ook de fauna minder rijk gevarieerd, vergeleken met de witwaterrivieren in de buurt, die wel rijk aan voedingsstoffen zijn. Wel is het zo dat er in deze wateren een enorme variëteit aan vissen voorkomt, die zich aan het zwarte water hebben aangepast. Vele daarvan zijn geliefde aquariumvissen, zoals de discusvis, de keizersvis, de vorkbaardvis, de olifantvis, veel gourami-soorten en kardinaaltetra’s.

De nabijgelegen Rio Negro is een van ’s werelds grootste rivieren (acht kilometer bij de monding) en de bekendste zwartwaterrivier. Andere zwartwaterrivieren in de buurt van Amazonat zijn de Urubú en de Preto da Eva.

Gemengde watertypen

Gebieden waar de twee watersoorten in elkaar overstromen zijn bijzonder geliefd bij kleine organismen en vissen en trekken derhalve een rijke fauna aan. Een van die punten, waar de Amazone de Urubú en de Preto da Eva ontmoet, ligt niet ver van Amazonat.

Op dit punt vlakbij Manaus, ‘Meeting of the Waters’ en ook wel ‘Wedding of the Waters’ genoemd, zijn de verschillen tussen de witwaterrivier de Solimões en de zwartwaterrvier de Rio Negro duidelijk te zien. De rivieren stromen kilometers lang naast elkaar verder, waarbij het witte water en het zwarte water haarscherp te onderscheiden zijn, voordat ze zich samenvoegen en verdergaan als de Amazonerivier.

Clearwater of blauwwaterrivieren danken hun naam aan de heldere kleur van het water. Deze rivieren zijn zeldzaam in het laaglandgebied van de tropische regenwouden, maar komen wel voor in het hoogland, begroeid met bergwouden en nevelwouden. Gezien de hoge ligging en het feit dat deze rivieren meestal over rotsachtige grond stromen, zijn clearwaterrivieren veelal snelstromend en woest. Het water heeft een hoge pH-waarde en veel opgeloste mineralen, die het water harder maken dan dat van de zwart- en witwaterrivieren. Het water is helder, omdat de rotsformaties eeuwenoud zijn en niet langer eroderen in de stroming. Rivieren met helder water ondersteunen over het algemeen een rijke plantengroei, vanwege het heldere, schone water en het mineraalgehalte.